Khai Cuộc Cờ Tướng Cơ Bản – Pháo Đầu, Bình Phong Mã, Thuận Pháo

Khai cuộc cờ tướng là chuỗi nước đầu ván dùng để đưa quân ra và giành trung lộ. Phổ biến nhất là Pháo đầu (P2-5); bên Đen thường đáp bằng Bình phong mã, Thuận pháo hoặc Nghịch pháo. Bàn dưới trình diễn từng nước, kèm một biến bất lợi và cách xử lý.

Chọn một khai cuộc ở hàng nút trên bàn, bấm «Tới» để xem từng nước kèm lời giải thích. Mọi chuỗi nước trên trang được chính bàn cờ chạy lại, nên đều là nước hợp lệ.

Khai cuộc phổ biến và biến bất lợi

Khai cuộc tốt làm ba việc: giữ an toàn cho Tốt đầu và Tướng, ra Mã và Pháo, rồi mở đường cho Xe. Dưới đây là sáu khai cuộc người chơi Việt Nam hay gặp.

Pháo đầu (Trung pháo)

Trắng đi P2-5, đưa Pháo vào cột giữa để nhắm Tốt đầu và Tướng. Nước này buộc Đen phải lo giữ Tốt đầu ngay nước 1.

Bình phong mã

Cách đáp Pháo đầu phổ biến: Đen ra hai Mã (M8.7 rồi M2.3) để cùng giữ Tốt đầu, sau đó đưa Xe ra. Thế cờ chắc chắn, hợp với người mới cầm Đen.

Thuận pháo và Nghịch pháo

Đen cũng đặt Pháo đầu. Nếu Pháo Đen xuất phát cùng phía bàn với Pháo Trắng (P8-5) gọi là Thuận pháo; xuất phát từ phía đối diện (P2-5 của Đen) gọi là Nghịch pháo. Cả hai đều là thế đối công, cần ra Mã giữ Tốt đầu sớm.

Tiên nhân chỉ lộ và Phi tượng

Tiên nhân chỉ lộ (B7.1 hoặc B3.1) mở đường cho Mã và thăm dò ý đồ của đối phương. Phi tượng (T3.5) lên Tượng giữa để giữ cung trước, nhường quyền tấn công cho Đen nhưng ít sơ hở.

Biến bất lợi: bỏ trống Tốt đầu

Trước Pháo đầu, nếu Đen đi một nước không giữ Tốt đầu, ví dụ 1… B3.1, Trắng đi 2. P5.4 ăn Tốt đầu. Bàn cờ xác nhận ở thế đó không quân Đen nào ăn lại được Pháo. Cách xử lý: ở nước 1 đi M8.7 (hoặc M2.3); khi đó nếu Pháo ăn Tốt đầu, Mã ăn lại Pháo (M7.5).

Chơi thử từ thế khai cuộc

Bàn dưới bắt đầu sau 3 nước Pháo đầu gặp Bình phong mã; bạn cầm Trắng, máy cầm Đen.

Tàn cuộc phải thuộc

Tàn cuộc đầu tiên nên thuộc là Xe đơn thắng Tướng đơn: Xe cắt cột, Tướng mình khóa cột bên cạnh nhờ luật hai Tướng không được đối mặt. Trong thế dưới, bàn cờ tính được Trắng chiếu bí sau 2 nước.

Đòn phối hợp trung cuộc

Ba đòn chiếu bí hay gặp nhất: Pháo trùng (hai Pháo cùng cột, Pháo sau dùng Pháo trước làm ngòi), Mã ngọa tào (Mã đứng sát góc cung đối phương, phối hợp Xe) và Song Xe (hai Xe thay nhau chiếu dồn Tướng). Cả ba có trong bộ bài tập dưới.

Bài tập có đáp án

Đi nước của bạn ngay trên bàn: bàn cờ chấm đúng nếu nước đó vẫn ép được chiếu bí trong số nước còn lại, chấm sai nếu đối phương thoát được. Đáp án mỗi bài được bàn cờ kiểm bằng phép tìm chiếu bí, không có nước đúng nào bị bỏ sót.

Câu hỏi thường gặp

Người mới nên học khai cuộc nào trước?

Học Pháo đầu khi cầm Trắng và Bình phong mã khi cầm Đen: hai thế này dạy đúng nguyên tắc ra quân (giữ Tốt đầu, ra Mã, ra Xe sớm). Thuộc luật đi quân trước rồi mới học khai cuộc.

Học thứ tự nào cho người mới?

Luật đi quân và thắng thua → bài tập chiếu bí 1–2 nước → hai khai cuộc ở trên → tàn cuộc cơ bản → chơi nhiều ván và ghi biên bản để xem lại.

Có cần thuộc lòng nhiều biến khai cuộc không?

Không cần ngay. Hiểu vì sao mỗi nước giữ Tốt đầu hay mở đường cho Xe có ích hơn thuộc nhiều nước mà không hiểu.

Chơi với máy từ thế khai cuộc có lưu được ván không?

Có: bàn chơi với máy tự ghi biên bản; bấm «Chép biên bản» hoặc «Tải .txt». Cách đọc dòng biên bản xem ở trang cách ghi biên bản ván cờ tướng.

Gửi ván để xem lại

Bạn gặp một biến khai cuộc lạ hay một thế khó? Gửi biên bản qua email [email protected] hoặc ô góp ý cuối trang. Thế cờ được đội ngũ biên tập kiểm tra sẽ bổ sung vào trang kèm ngày đăng.

Tên khai cuộc theo cách gọi phổ biến của người chơi Việt Nam; luật đi quân theo Luật Cờ tướng (QĐ 1409/2004/QĐ-UBTDTT/TT1). Mọi chuỗi nước và đáp án được kiểm bằng bàn cờ của Ongame ngày 9/10/2026 · Đội ngũ biên tập Ongame · Luật cờ tướng.